سوسا وب تولز - ابزار رایگان وبلاگ
................................................................. نظام مالیاتی- اهمیت و اهداف نظام مالیاتى - حسابدار


حسابدار


سال 1395((سال اقتصاد مقاومتی ،اقدام و عمل ))

نظام مالیاتی- اهمیت و اهداف نظام مالیاتى

نظام مالیاتی- اهمیت و اهداف نظام مالیاتى
برخوردارى از یک نظام مالیاتى کارآمد زمینه‌ساز تحقق اهداف چندگانه است.
مالیات قسمتى از درآمد یا دارایى افراد است که به موجب قوانین و به منظور پرداخت مخارج عمومی، اجراى سیاست‌هاى مالى و حفظ منابع اقتصادی، اجتماعى و سیاسى کشور، به وسیله اهرم‌هاى ادارى و اجرایى دولت وصول می‌شود. گسترش و تنوع فعالیت‌هاى اقتصادى و همچنین نقش فزاینده دولت‌ها در ایجاد و گسترش خدمات عمومی، تأمین اجتماعى و گسترش تعهدات دولت در عرصه‌هاى اقتصادى و اجتماعى و تلاش در جهت تحقق رشد اقتصادى و توزیع عادلانه درآمد، پرداخت و دریافت مالیات را به مسأله‌اى مهم و تأثیرگذار تبدیل کرده است.

کارکردهاى اصلى ابزار مالیات را می‌توان به طور اصلى در تأمین درآمدهاى عمومى کشور، گسترش عدالت (بازتوزیع ثروت)، تخصیص مجدد منابع، ثبات اقتصادى و تجهیز منابع مالى و تشکیل سرمایه برشمرد.

بدین‌ترتیب، مشخص می‌شود برخوردارى از یک نظام مالیاتى کارآمد زمینه‌ساز تحقق اهداف چندگانه است. با این‌حال، هنگامى می‌توان نظام مالیاتى را کارآمد دانست که در جریان انتقال مالیات چهار نوع ویژگى رعایت شود.

1ـ پرداخت‌ها در حد امکان با توان نسبى اشخاص حقیقى و حقوقى متناسب باشد، یعنى هر فرد با در نظر گرفتن کل درآمدهایش، رقمى به عنوان مالیات بپردازد.

2ـ مقادیر مالیات قابل پرداخت، مشخص و قانونمند باشد و زمان و میزان

پرداخت مالیات باید براى پرداخت‌کنندگان و سایر افراد قابل درک و مشخص باشد.

3ـ زمان اخذ مالیات و روال دریافت آن به شیوه‌اى باشد که براى پرداخت‌کننده مالیات پایین‌ترین میزان فشار وارد آید و در عین حال حقوق دولت نیز از بین نرود.

4ـ هزینه گردآورى مالیات تا حد امکان پایین نگه داشته شود و آنچه به صورت مالیات جمع‌آورى می‌شود به طور کامل در اختیار دولت و خزانه‌دارى قرار گیرد.

در حال حاضر، عقلایى کردن نظام مالیاتی، به صورت یکى از چالش‌هاى اصلى در بسیارى کشورهاى جهان سوم در آمده است و لذا اصلاح این نظام از اهمیت ویژه‌اى برخوردار است.

مشکلات نظام مالیاتى  

بررسى شواهد آمارى موجود در نظام مالیاتى و مقایسه نسبى آن با سایر کشورها به خوبى نشان داد که شکافى میان وضعیت موجود نظام مالیاتى در اقتصاد ایران با شرایط مطلوب آن وجود دارد. این انحراف از شرایط بهینه، با شناسایى مشکلات حاکم در این نظام و ریشه‌هاى آن و سپس تلاش در جهت رفع هر یک، قابل حذف است. بدین‌ترتیب، ضرورى است ابتدا به بررسى دقیق مشکلات حاکم در نظام مالیاتى پرداخته شود. طبق بررسی‌هاى به عمل آمده، اهم این مشکلات به صورت موارد زیر قابل ذکر هستند:

•سهم اندک درآمدهاى مالیاتى در تولید ناخالص داخلی؛

•سهم اندک درآمدهاى مالیاتى در تأمین هزینه‌هاى دولت؛  

•سهم اندک پایه مالیات بر ثروت با وجود نقل و انتقالات گسترده دارایی‌ها در طول سال؛

•بالا بودن نسبت هزینه‌هاى جمع‌آورى به نسبت درآمدهاى وصولی؛

•سهم اندک شرکت‌هاى غیردولتى در درآمدهاى مالیاتى دولت در مقایسه با شرکت‌هاى دولتی.

موارد فوق را می‌توان نوعى نقصان در دستاوردهاى نظام مالیاتى تلقى کرد، که باید از طریق راهکارهاى عملیاتى مناسب حذف شوند. باید توجه داشت که به منظور رفع این نقایص که اصلاحات با عنوان «مشکلات حاکم در نظام مالیاتی» خوانده می‌شوند باید به علل پدیدآورنده آن پرداخته شود. طبق بررسی‌ها، مهمترین علل پدیدآورنده این مشکلات را می‌توان به صورت موارد زیر برشمرد:

•قوانین و مقررات ناهمسو؛ 

•فرآیندهاى غیر استاندارد؛

•عدم استفاده از فن‌آوری‌هاى روز؛ 

•ارتباط مستقیم بین مأموران مالیاتى و مؤدیان؛

•فرار مالیاتى زیاد به خصوص در دهک‌هاى بالاى درآمدى جامعه؛

•ناهمسویى یا عدم استفاده از اهرم مالیات براى کنترل اقتصاد؛

•پایین بودن فرهنگ مالیاتى در جامعه؛

•گستردگى معافیت‌ها در قوانین مالیاتی؛

•نارسایی‌هاى اجرایى در مرحله وصول مالیات؛

•عدم کارآیى نظام تنبیه و تشویق؛

•وجود وقفه‌هاى مالیاتی.

این موارد از جمله مهمترین عللى است که زمینه‌ساز ناکارآمدى در نظام مالیاتى است و باید به لحاظ قانونى و عملیاتى رفع شوند. به همین لحاظ، در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادى ـ اجتماعى طى مواد 2، 8، 4 و 95 به بهبود وضعیت نظام مالیاتى پرداخته شده است.

همچنین، راهکارهاى اصلاح نظام مالیاتى نیز به صورت زیر تعریف شده است:

•ایجاد پایگاه اطلاعات پایه و عملیات مالى مؤدیان؛

•اصلاح فرآیندها و سامانه‌هاى عملیاتی؛

•ایجاد زیرساخت‌هاى سخت‌افزارى و ارتباطات؛

•اصلاح ساختار سازمانى و مدیریت منابع انسانی؛

•اصلاح قوانین و مقررات؛

•استفاده از مالیات بر ارزش افزوده.

راهکارهاى عملیاتى

طرح ایجاد پایگاه اطلاعات پایه و عملیات مالى مؤدیان

این پروژه با هدف ایجاد پایگاه‌هاى اطلاعاتى پایه درخصوص مؤدیان، هماهنگ‌سازى فایل‌هاى اطلاعاتى و در نهایت افزایش شفافیت هر چه بیشتر در نظام مالیاتى و کارآیى عملکرد آن به اجرا می‌رسد. در اجراى این پروژه‌ لازم است ابتدا به شناسایى و ثبت نام اشخاص حقیقى و حقوقى و ایجاد پایگاه شماره شناسایى مؤدى و پرونده پرداخته شود. سپس بایکپارچه‌سازى پایگاه‌هاى اطلاعاتى درون‌سازمانى و تولید و پیاده‌سازى نرم‌افزارهاى رابط مورد نیاز، نسبت به ایجاد اتصال با پایگاه‌هاى اطلاعاتى برون سازمانى و تشکیل پایگاه اطلاعاتى جامع مالى مؤدیان اقدام می‌شود. در نهایت، واحدیابى هوشمند و شناسایى مؤدیان صورت خواهد گرفت. از این طریق، زمینه‌هاى ایجاد شفافیت هرچه بیشتر در نظام مالیاتى فراهم می‌شود.

طرح اصلاح فرآیندها و سامانه‌هاى عملیاتى

در اجراى این طرح لازم است به انجام اصلاحات در نظام دبیرخانه ممیزکلی، نظام مشاغل، نظام حسابدارى مالیاتی، نظام نقل و انتقال املاک، نظام سیبا؛ نظام هیأت‌هاى حل اختلاف (دادرسی)، نظام حقوق، سیستم وصول و اجراء و نظام اشخاص حقوقى پرداخته شود و سپس نرم‌افزارهاى عملیاتى تحت یکپارچه‌سازى قرار گیرند. با اجراى این پروژه، فرآیندهاى وصول مالیات اصلاح می‌شود و همچنین کارایى ممیزى و وصول مالیات در سیستم‌هاى مرتبط به حداکثر خواهد رسید.

طرح ایجاد زیر ساخت‌هاى سخت‌افزارى و ارتباطات

با اجراى این طرح؛ تولید و پیاده‌سازى سخت‌افزارهاى رابط مورد نیاز در طراحى و پیاده‌سازى Data Center صورت خواهد گرفت.

طرح اصلاح ساختار سازمانى و مدیریت منابع انسانى

این طرح با هدف اصلاح و بازطراحى نظام مالیاتى تعریف شده است و طى آن به انجام اصلاحات در ساختار سازمانى امور مالیاتى شهر تهران و ساختار سازمانى امور مالیاتى استان تهران پرداخته خواهد شد. همچنین، در این پروژه به استانداردسازى ساختار و تشکیلات ادارات امور مـالیاتى در ســه سطح، و سپس بازطراحى ساختار و عملیات هیأت‌هاى حل اختلاف مالیاتى و وصول و اجرا،‌ نیز پرداخته می‌شود. به علاوه، طى این پروژه، در نظر است تا مرکز فناورى اطلاعات سازمان مالیاتى و همچنین اداره کل مؤدیان بزرگ در استان‌هاى درجه 1 تأسیس شوند. در مرحله بعد به مهندسى مجدد و طبقه‌بندى مشاغل سازمانى پرداخته می‌شود و با تدوین بانک اطلاعاتى جامع کارکنان، به برنامه‌ریزى جامع آموزشى منابع انسانی، تدوین آیین اخلاق حرفه‌اى و آیین‌نامه انضباطى کارکنان مالیاتى و ساماندهى امور مربوط به استخدام و بازنشستگى کارکنان پرداخته خواهد شد.

طرح اصلاح قوانین و مقررات

طى این پروژه که با هدف ایجاد همسویى و سازگارى در قوانین مالیاتى در دست عمل قرار دارد، مقرر شده است تا کلیه سیاست‌ها، قوانین و مقررات مالیاتى مورد بازنگرى قرار گیرند و سپس به تدوین و تصویب آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌هاى مرتبط پرداخته شود.

طرح استفاده از مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده به دلایلى چون ممانعت از مالیات‌‌هاى مضاعف در فرآیند تولید و فروش، امکان پوشش کلیه فعالیت‌هاى بنگاه‌هاى اقتصادى از طریق مالیات بر ارزش افزوده آنها، و در نتیجه توانایى گسترش پایه مالیاتی، و بالاخره به عنوان یک کنترل داخلى از نظر اجرایى در جهت کاهش فرار مالیاتى مورد توجه سیاستگذاران مالیاتى واقع شده است. در حال حاضر، لایحه مالیات بر ارزش افزوده به تصویب رسیده است و زمینه‌هاى استفاده از این نوع مالیات فراهم آمده است.

اجراى پروژه‌هاى فوق، در صورت کارایى در عملکرد، قطعاً زمینه‌ساز شرایطى خواهد بود که طى آن نظام مالیاتى کشور با تحول در بازدهى مواجه شود و شکاف وضعیت موجود آن با شرایط مطلوب به حداقل ممکن برسد.
منبع: پایگاه اطلاع رسانی دولت

   + مهدی زاده - ۸:٢٧ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٩ آبان ۱۳۸٧