حسابدار

آیین‌ نامه‌ مالی‌ و معاملاتی‌ دانشگاه‌ها و مؤسسات‌ آموزش‌عالی‌ و پژوهشی‌  وابسته‌ به‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌عالی‌

 فصل‌ اول‌ - تعاریف‌

                 ماده‌ 1 -  مؤسسه‌ در این‌ آیین‌ نامه‌ عبارت‌ است‌ از هر یک‌ از دانشگاه‌ها و مؤسسات‌ آموزش‌عالی‌ و پژوهشی‌ وابسته‌ به‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌عالی‌.

             ماده‌ 2 -  سال‌ مالی‌ مؤسسه‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ سال‌ شمسی‌ که‌ از اول‌ فروردین‌ شروع‌ و به‌ پایان‌ اسفند ماه‌ ختم‌ می‌شود.

             ماده‌ 3 -  بودجه‌ مؤسسه‌، برنامه‌ مالی‌ مؤسسه‌ است‌ که‌ برای‌ یک‌ سال‌ مالی‌ تهیه‌ و حاوی‌ پیش‌بینی‌ کمک‌های‌ دولت‌، درآمدهای‌ اختصاصی‌ و سایر منابع‌ تامین‌ اعتبار و برآورد هزینه‌ها برای‌ انجام‌ برنامه‌ها و عملیاتی‌ که‌ منجر به‌ وصول‌ به‌ هدف‌های‌ مؤسسه‌ می‌گردد، می‌باشد.

             ماده‌ 4 -  اعتبار عبارت‌ است‌ از مبلغی‌ که‌ برای‌ اجرای‌ برنامه‌ها و طرح‌ها و فعالیت‌های‌ مؤسسه‌ در بودجه‌ مربوطه‌ پیش‌بینی‌ شده‌ است‌.

             ماده‌ 5 -  برنامه‌ مؤسسه‌ بالاترین‌ سطح‌ طبقه‌بندی‌ کارهای‌ اجرایی‌ برای‌ انجام‌ مسئولیت‌هایی‌ است‌ که‌ به‌ مؤسسه‌ محول‌ شده‌ است‌.

             ماده‌ 6 -  درآمد اختصاصی‌ مؤسسه‌ عبارت‌ است‌ از درآمدهایی‌ که‌ پس‌ از کسر هزینه‌های‌ مربوط‌ تحت‌ عنوان‌ درآمد اختصاصی‌ در بودجة‌ مؤسسه‌ پیش‌بینی‌ و در جهت‌ اهداف‌ مؤسسه‌ به‌ مصرف‌ می‌رسد.

             ماده‌ 7 -  تشخیص‌، عبارت‌ است‌ از تعیین‌ و انتخاب‌ کالا و خدمات‌ و سایر پرداخت‌هایی‌ که‌ تحصیل‌ یا انجام‌ آنها برای‌ نیل‌ به‌ اهداف‌ مؤسسه‌ ضروری‌ است‌.

             ماده‌ 8 -  تامین‌ اعتبار عبارت‌ است‌ از اختصاص‌ دادن‌ تمام‌ یا قسمتی‌ از اعتبار مصوب‌ برای‌ انجام‌ هزینه‌ معین‌.

             ماده‌ 9 -  تعهد از نظر این‌ آیین‌ نامه‌ عبارت‌ است‌ از ایجاد الزاماتی‌ بر ذمة‌ مؤسسه‌ ناشی‌ از:

 الف‌ - تحویل‌ کالا یا انجام‌ دادن‌ خدمت‌.

 ب‌ - اجرای‌ قراردادهایی‌ که‌ با رعایت‌ مقررات‌ منعقد شده‌ باشد.

 ج‌ - احکام‌ صادره‌ از مراجع‌ قانونی‌ و ذیصلاح‌.

 د - پیوستن‌ به‌ قراردادهای‌ بین‌المللی‌ و عضویت‌ در سازمان‌ها یا مجامع‌ بین‌المللی‌ با اجازه‌ قانون‌.

 ه - کمک‌ و اعانه‌ به‌ اشخاص‌ حقیقی‌ یا حقوقی‌ که‌ در جهت‌ اهداف‌ مؤسسه‌ صورت‌ می‌گیرد.

             ماده‌ 10 -  تسجیل‌، عبارت‌ است‌ از تعیین‌ میزان‌ بدهی‌ قابل‌ پرداخت‌ به‌ موجب‌ اسناد و مدارک‌ اثبات‌ کننده‌ بدهی‌.

             ماده‌ 11 -  حواله‌، اجازه‌ای‌ است‌ که‌ کتباً وسیلة‌ مقامات‌ مجاز مؤسسه‌ برای‌ تادیه‌، تعهدات‌ و بدهی‌های‌ قابل‌ پرداخت‌ از محل‌ اعتبارات‌ مربوط‌ عهدة‌ ذیحساب‌ یا فرد مجاز از طرف‌ وی‌ در وجه‌ ذینفع‌ صادر می‌شود.

             ماده‌ 12 -  درخواست‌ وجه‌ سندی‌ است‌ که‌ ذیحساب‌ برای‌ انجام‌ پرداخت‌ها از محل‌ اعتبارات‌ مصوب‌ عهده‌ خزانه‌ در وجه‌ حساب‌های‌ بانکی‌ مؤسسه‌ صادر می‌نماید.

             ماده‌ 13 -  هزینه‌ عبارت‌ است‌ از بدهی‌های‌ قابل‌ پرداخت‌ در قبال‌ تعهد یا تحت‌ عنوان‌ کمک‌ یا عناوین‌ مشابه‌.

             ماده‌ 14 -  تنخواه‌ گردان‌ حسابداری‌ عبارت‌ است‌ از وجهی‌ که‌ خزانه‌ از محل‌ اعتبارات‌ مصوب‌ برای‌ انجام‌ هزینه‌های‌ سال‌ جاری‌ و بدهی‌های‌ قابل‌ پرداخت‌ سال‌های‌ قبل‌ در اختیار ذیحساب‌ مؤسسه‌ قرار می‌دهد.

             ماده‌ 15 -  تنخواه‌ گردان‌ عبارت‌ است‌ از وجهی‌ که‌ توسط‌ ذیحساب‌ با دستور رییس‌ مؤسسه‌ و یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ برای‌ انجام‌ هزینه‌ها و سایر پرداخت‌ها در اختیار واحدها و یا مامورینی‌ که‌ به‌ موجب‌ دستورالعمل‌ موضوع‌ تبصره‌ ماده‌ 34 این‌ آیین‌ نامه‌ مجاز به‌ دریافت‌ تنخواه‌ گردان‌ هستند، قرار می‌گیرد.

             ماده‌ 16 -  پیش‌ پرداخت‌، عبارت‌ است‌ از پرداختی‌ که‌ از محل‌ اعتبارات‌ مربوط‌ قبل‌ از انجام‌ تعهد صورت‌ می‌گیرد.

             ماده‌ 17 -  علی‌ الحساب‌، عبارت‌ است‌ از پرداختی‌ که‌ به‌ منظور ادای‌ قسمتی‌ از تعهد از محل‌ اعتبار مربوط‌ صورت‌ می‌گیرد.

             ماده‌ 18 -  سپرده‌ عبارت‌ است‌ از وجوهی‌ که‌ طبق‌ قوانین‌ و مقررات‌ و قراردادها به‌ منظور تامین‌ و یا جلوگیری‌ از تضییع‌ حقوق‌ مؤسسه‌ دریافت‌ می‌گردد و استرداد و یا ضبط‌ آن‌ تابع‌ شرایط‌ مقرر در قوانین‌ و مقررات‌ و قراردادهای‌ مربوط‌ است‌.

             ماده‌ 19 -  ذیحساب‌ ماموری‌ است‌ که‌ وظایف‌ خود را طبق‌ ماده‌ 31 قانون‌ محاسبات‌ عمومی‌ کشور و مفاد این‌ آیین‌ نامه‌ و دستورالعمل‌های‌ آن‌ تحت‌ نظر رییس‌ مؤسسه‌ انجام‌ می‌دهد.

             ماده‌ 20 -  معاون‌ ذیحساب‌ از بین‌ مستخدمین‌ رسمی‌ واجد شرایط‌ به‌ پیشنهاد ذیحساب‌ و حکم‌ رییس‌ مؤسسه‌ به‌ این‌ سمت‌ منصوب‌ و قسمتی‌ از وظایف‌ ذیحساب‌ به‌ وی‌ محول‌ می‌گردد.

             ماده‌ 21 -  امین‌ اموال‌ از بین‌ مستخدمین‌ رسمی‌ واجد صلاحیت‌ و امانتدار به‌ موجب‌ حکم‌ مؤسسه‌ به‌ این‌ سمت‌ منصوب‌ و مسئولیت‌ حراست‌ و تحویل‌ و تحول‌ و تنظیم‌ حساب‌های‌ اموال‌ و اوراقی‌ که‌ در حکم‌ وجه‌ نقد است‌ و کالاهای‌ تحت‌ ابوابجمعی‌، به‌ عهده‌ او واگذار می‌شود.

             ماده‌ 22 -  کارپرداز از بین‌ مستخدمین‌ رسمی‌ واجد صلاحیت‌ مؤسسه‌ به‌ این‌ سمت‌ منصوب‌ می‌شود.

             ماده‌ 23 -  عامل‌ ذیحساب‌ با موافقت‌ ذیحساب‌ و به‌ موجب‌ حکم‌ مؤسسه‌ از بین‌ مستخدمین‌ رسمی‌ واجد صلاحیت‌ به‌ این‌ سمت‌ منصوب‌ می‌شود تا انجام‌ قسمتی‌ از وظایف‌ و مسئولیت‌های‌ ذیحساب‌ به‌ او محول‌ گردد.

             ماده‌ 24 -  در صورتی‌ که‌ برای‌ تصدی‌ مشاغل‌ موضوع‌ مواد 21 و 22 و 23 این‌ آیین‌ نامه‌، انتصاب‌ مستخدم‌ رسمی‌ مقدور نباشد از مستخدمین‌ پیمانی‌ به‌ صورت‌ موقت‌ استفاده‌ می‌شود.

 فصل‌ دوم‌ - بودجه‌

                 ماده‌ 25 -  بودجه‌ پیشنهادی‌ مؤسسه‌ براساس‌ سیاست‌های‌ دولت‌ و خط‌مشی‌های‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌عالی‌ با توجه‌ به‌ اهداف‌ آموزشی‌ و پژوهشی‌ در مهلت‌ مقرر در بخشنامه‌ بودجه‌ تنظیم‌ و به‌ تصویب‌ هیأت‌ امناء می‌رسد.

             ماده‌ 26 -  بودجه‌ تفصیلی‌ براساس‌ اعتباراتی‌ که‌ از محل‌ ردیف‌های‌ بودجه‌ کل‌ کشور اعم‌ از عمومی‌ و اختصاصی‌ در اختیار مؤسسه‌ قرار می‌گیرد و همچنین‌ مانده‌ وجوه‌ مصرف‌ نشده‌ سنوات‌ قبل‌ و سایر منابع‌ تامین‌ اعتبار به‌ تفکیک‌ برنامه‌ها و طرح‌ها به‌ پیشنهاد رییس‌ مؤسسه‌ حداکثر تا پایان‌ اردیبهشت‌ ماه‌ به‌ تصویب‌ هیأت‌ امناء می‌رسد.

             تبصره‌ -  تا زمان‌ تصویب‌ بودجه‌ تفصیلی‌ توسط‌ هیأت‌ امناء به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ هزینه‌ها حداکثر به‌ میزان‌ 12/1 بودجه‌ برای‌ هر ماه‌ انجام‌ می‌پذیرد.

 فصل‌ سوم‌ - درآمدها و دریافت‌ها

                 ماده‌ 27 -  انواع‌ درآمدها و دریافت‌های‌ مؤسسه‌ به‌ شرح‌ زیر است‌:

 الف‌ - وجوهی‌ که‌ تحت‌ عنوان‌ کمک‌ و یا عناوین‌ دیگر از محل‌ ردیف‌های‌ بودجة‌ کل‌ کشور در اختیار مؤسسه‌ قرار می‌گیرد.

 ب‌ - درآمدهای‌ اختصاصی‌ مؤسسه‌ که‌ انواع‌ و نحوه‌ وصول‌ آنها توسط‌ هیأت‌ امناء مؤسسه‌ تعیین‌ خواهد شد پس‌ از کسر هزینه‌های‌ مربوط‌ به‌ حساب‌ مربوط‌ خزانه‌ منتقل‌ و بنابه‌ درخواست‌ مؤسسه‌ به‌ حساب‌های‌ پرداخت‌ مؤسسه‌ منتقل‌ خواهد شد.

 ج‌ - وجوهی‌ که‌ موارد مصرف‌ آن‌ در این‌ آیین‌ نامه‌ یا مقررات‌ خاص‌ دیگری‌ مشخص‌ گردیده‌ است‌ نظیر درآمد خانه‌های‌ سازمانی‌ و وجوه‌ حاصل‌ از فروش‌ اموال‌ منقول‌.

 د - هدایا و کمک‌ها که‌ با رعایت‌ ضوابط‌ مربوط‌ دریافت‌ می‌گرد.

             ماده‌ 28 -  سپرده‌ و یا وجه‌ الضمان‌ یا وثیقه‌ یا ودیعه‌ و یا نظایر آن‌ که‌ بر طبق‌ مقررات‌ و یا برحسب‌ ضرورت‌ به‌ تشخیص‌ مؤسسه‌ وصول‌ می‌گردد باید به‌ حساب‌ بانکی‌ خاصی‌ که‌ مؤسسه‌ به‌ همین‌ منظور افتتاح‌ می‌نماید، واریز شود.

             تبصره‌ 1 -  ردّ وجوه‌ سپرده‌ و یا جبران‌ خسارات‌ ناشی‌ از عدم‌ اجرای‌ تعهدات‌ از محل‌ موجودی‌ حساب‌ فوق‌ براساس‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ بعمل‌ خواهد آمد.

             تبصره‌ 2 -  مؤسسه‌ مجاز است‌ برای‌ رفع‌ احتیاجات‌ خود از موجودی‌ حساب‌های‌ سپرده‌ به‌ صورت‌ موقت‌ استفاده‌ نماید.

             ماده‌ 29 -  در مواردی‌ که‌ برای‌ تقسیط‌ بدهی‌ اشخاص‌ به‌ مؤسسه‌ و یا دادن‌ مهلت‌ به‌ بدهکاران‌ مزبور و نیز جریمه‌های‌ نقدی‌ ناشی‌ از استنکاف‌ و یا عدم‌ پرداخت‌ به‌ موقع‌ بدهی‌ به‌ موجب‌ مقررات‌ عمومی‌ تعیین‌ تکلیف‌ نشده‌ باشد رییس‌ مؤسسه‌ مجاز است‌ بدهی‌های‌ مذکور را حداکثر تا مدت‌ یک‌ سال‌ تقسیط‌ نماید. تقسیط‌ بدهی‌ برای‌ مدت‌ بیش‌ از یک‌ سال‌ موکول‌ به‌ موافقت‌ هیأت‌ امناء می‌باشد.

             تبصره‌ -  چنانچه‌ بدهی‌های‌ موضوع‌ این‌ ماده‌ از ارتکاب‌ جرایم‌ و یا تخلفات‌ ناشی‌ شده‌ باشد استیفای‌ طلب‌ مؤسسه‌ از طریق‌ تقسیط‌ بدهی‌ و یا دادن‌ مهلت‌، مانع‌ از تعقیب‌ قانونی‌ متخلفین‌ و یا مجرمین‌ ذیربط‌ توسط‌ مؤسسه‌ یا سایر مراجع‌ ذیصلاح‌ نخواهد بود.

 فصل‌ چهارم‌ - هزینه‌ها و پرداخت‌ها

                 ماده‌ 30 -  در مورد آن‌ قسمت‌ از هزینه‌های‌ جاری‌ مستمر که‌ نوعاً انجام‌ آن‌ از یک‌ سال‌ مالی‌ تجاوز می‌کند مؤسسه‌ می‌تواند برای‌ مدت‌ متناسب‌ قراردادهایی‌ که‌ اجرای‌ آن‌ از سال‌ مالی‌ تجاوز می‌کند منعقد نماید.

             مؤسسه‌ مکلف‌ است‌ در بودجه‌ سالانه‌ خود اعتبارات‌ لازم‌ برای‌ پرداخت‌ تعهدات‌ مربوط‌ را مقدم‌ بر سایر اعتبارات‌ منظور نماید.

             تبصره‌ -  انواع‌ هزینه‌های‌ موضوع‌ این‌ ماده‌ و شرایط‌ آن‌ به‌تصویب‌ هیأت‌رییسه‌ مؤسسه‌می‌رسد.

             ماده‌ 31 -  پرداخت‌ هزینه‌ها پس‌ از طی‌ مراحل‌ تشخیص‌ و تامین‌ اعتبار و تعهد و تسجیل‌ و حواله‌ بعمل‌ خواهد آمد.

             تبصره‌ -  امضای‌ سند حسابداری‌ و چک‌ از طرف‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقامات‌ مجاز از طرف‌ وی‌ به‌ منزله‌ تعهد، تسجیل‌ و حواله‌ است‌.

             ماده‌ 32 -  اختیار و مسئولیت‌ تشخیص‌ و انجام‌ تعهد و تسجیل‌ و حواله‌ به‌ عهده‌ رییس‌ مؤسسه‌ و یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ می‌باشد. تامین‌ اعتبار با نظارت‌ ذیحساب‌ یا فرد مجاز از طرف‌ وی‌ انجام‌ می‌پذیرد.

             ماده‌ 33 -  در مواردی‌ که‌ لازم‌ است‌ قبل‌ از انجام‌ تعهد وجهی‌ پرداخت‌ شود، می‌توان‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ مبالغی‌ به‌ عنوان‌ پیش‌ پرداخت‌ تادیه‌ نمود.

             ماده‌ 34 -  در مواردی‌ که‌ بنابه‌ عللی‌ تسجیل‌ و یا تهیه‌ اسناد و مدارک‌ لازم‌ برای‌ تادیه‌ تمام‌ دین‌ مقدور نبوده‌ و یا پرداخت‌ تمام‌ وجه‌ مورد تعهد میسر نباشد می‌توان‌ قسمتی‌ از وجه‌ تعهد شده‌ را تحت‌ عنوان‌ علی‌ الحساب‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ پرداخت‌ نمود.

             تبصره‌ -  میزان‌ و نحوه‌ واگذاری‌ و واریز تنخواه‌ گردان‌، پیش‌ پرداخت‌ و علی‌ الحساب‌ و نوع‌ تضمین‌ مورد نیاز طبق‌ دستورالعملی‌ است‌ که‌ به‌ تصویب‌ هیأت‌ رییسه‌ می‌رسد.

             ماده‌ 35 -  مؤسسه‌ می‌تواند به‌ منظور استفاده‌ از تسهیلات‌ خریدهای‌ متمرکز برای‌ تدارک‌ کالاهای‌ مورد نیاز با اعلام‌ وزارتخانه‌ ذیربط‌ و یا سایر دستگاه‌های‌ اجرایی‌ وجوهی‌ را به‌ حساب‌ یا حساب‌ هایی‌ که‌ به‌ همین‌ منظور تعیین‌ شده‌ یا می‌شود، واریز نماید. وجوه‌ واریزی‌ به‌ حساب‌ یا حساب‌های‌ فوق‌، به‌ حساب‌ پیش‌ پرداخت‌ منظور و پس‌ از وصول‌ کالاهای‌ مورد نظر و با دریافت‌ صورتحساب‌ وزارتخانه‌ ذیربط‌ یا دستگاه‌ اجرایی‌ مربوط‌ به‌ حساب‌ هزینه‌ منظور می‌شود.

             ماده‌ 36 -  ماندة‌ اعتبارات‌ مصرف‌ نشده‌ هر سال‌ که‌ به‌ سال‌ بعد منتقل‌ و ضمن‌ بودجة‌ تفصیلی‌ مؤسسه‌ به‌ تصویب‌ می‌رسد بدواً به‌ منظور تادیه‌ تعهدات‌ سنوات‌ قبل‌ که‌ توسط‌ مؤسسه‌ ایجاد ولی‌ در سال‌ مربوط‌ پرداخت‌ نشده‌ است‌، مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد.

             تبصره‌ -  ماندة‌ مصرف‌ نشده‌، اعتبارات‌ عمرانی‌ منحصراً به‌ مصرف‌ طرح‌های‌ عمرانی‌ می‌رسد.

             ماده‌ 37 -  پرداخت‌های‌ مؤسسه‌ باید صرفاً از طریق‌ حساب‌های‌ بانکی‌ مجاز انجام‌ گیرد و گواهی‌ بانک‌ دایر بر انتقال‌ وجه‌ به‌ حساب‌ ذینفع‌، پرداخت‌ وجه‌ به‌ ذینفع‌ یا قائم‌ مقام‌ قانونی‌ او و حواله‌ در وجه‌ ذینفع‌ یا قائم‌ مقام‌ قانونی‌ او به‌ عنوان‌ رسید گیرندة‌ وجه‌ تلقی‌ و پرداخت‌ محسوب‌ می‌گردد.

             تبصره‌ -  در موارد استثنایی‌ با تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ که‌ اخذ امضاء از گیرنده‌ وجه‌ مقدور و یا به‌ مصلحت‌ نباشد، تایید حسابدار دایر بر پرداخت‌ وجه‌ به‌ ذینفع‌ (به‌ صور چک‌ یا نقد) رسید دریافت‌ کننده‌ وجه‌ تلقی‌ و سند قابل‌ احتساب‌ به‌ هزینة‌ قطعی‌ است‌.

             ماده‌ 38 -  پرداخت‌ هرگونه‌ وجهی‌ تحت‌ عناوین‌ مددکاری‌ و کمک‌ هزینه‌های‌ دانشجویی‌، آموزشی‌، تحقیقاتی‌ و یا نظایر آن‌ مشروط‌ بر آن‌ است‌ که‌ به‌ تخشیص‌ رییس‌ مؤسسه‌، فعالیت‌ فرد یا مؤسسه‌ دریافت‌ کننده‌ وجه‌ در جهت‌ اهداف‌ مؤسسه‌ باشد. وجوه‌ پرداختی‌ از این‌ بابت‌ با اخذ رسید از دریافت‌ کننده‌، وجه‌ به‌ حساب‌ هزینه‌ منظور خواهد شد.

             ماده‌ 39 -  حساب‌های‌ بانکی‌ مؤسسه‌ و واحدهای‌ تابعه‌ به‌ اسثنای‌ حساب‌های‌ کمک‌های‌ مردمی‌ و هدایا به‌ تعداد مورد نیاز جهت‌ دریافت‌ها و پرداخت‌های‌ مربوط‌ با درخواست‌ ذیحساب‌ نزد شعب‌ بانک‌های‌ مربوط‌ افتتاح‌ می‌گردد. استفاده‌ از حساب‌های‌ مزبور با امضاء مشترک‌ ذیحساب‌ و رییس‌ مؤسسه‌ و یا مقامات‌ مجاز از طرف‌ آنها ممکن‌ خواهد بود.

             ماده‌ 40 -  نحوه‌ برداشت‌ و مصرف‌ هدایا و کمک‌های‌ دریافتی‌، موضوع‌ بند (د) ماده‌ 27 این‌ آیین‌ نامه‌ تابع‌ آیین‌ نامه‌ای‌ خواهد بود که‌ به‌ پیشنهاد هیأت‌ امناء به‌ تصویب‌ وزیر ذیربط‌ می‌رسد.

 فصل‌ پنجم‌ - معاملات‌

                 ماده‌ 41 -  معاملات‌ مؤسسه‌ اعم‌ از خرید یا فروش‌ یا اسیتجاره‌، پیمانکاری‌، اجرت‌ کار و غیره‌ به‌ استثنای‌ مواردی‌ که‌ مشمول‌ مقررات‌ استخدامی‌ باشد از طریق‌ مناقصه‌ یا مزایده‌ انجام‌ می‌شود، مگر در موارد زیر:

 - در مورد معاملاتی‌ که‌ طرف‌ معامله‌ وزارتخانه‌ها یا مؤسسه‌ یا شرکت‌ دولتی‌ یا شهرداری‌ها یا ارگان‌ها و مؤسسات‌ وابسته‌ به‌ آنها باشد.

 - در مورد معاملاتی‌ که‌ انجام‌ آنها به‌ تشخیص‌ و مسئولیت‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مؤسسات‌ و نهادهای‌ عمومی‌ غیردولتی‌ و مؤسسات‌ تابعه‌ که‌ بیش‌ از پنجاه‌ درصد سهام‌ و یا سرمایه‌ و یا مالکیت‌ آنها متعلق‌ به‌ مؤسسات‌ و نهادهای‌ مذکور باشند و نیز با شرکت‌های‌ تعاونی‌ مصرف‌ و توزیع‌ کارکنان‌ وزارتخانه‌ها و مؤسسات‌ و شرکت‌های‌ دولتی‌ و شرکت‌ها و مؤسسات‌ تعاونی‌ تولید و توزیع‌ که‌ تحت‌ نظارت‌ مستقیم‌ دولت‌ تشکیل‌ و اداره‌ می‌شود.

 - در مورد خرید اموال‌ و خدمات‌ و حقوقی‌ که‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ به‌ صرفه‌ و صلاح‌ مؤسسه‌ باشد.

 - در مورد اجاره‌ اموال‌ غیرمنقول‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌.

 - در مورد خرید خدمات‌ هنری‌ و صنایع‌ مستظرفه‌ و خدمات‌ کارشناسی‌ و همچنین‌ خدمات‌ مشاوره‌ و خدمات‌ مؤسسات‌ علمی‌ و حق‌ الاختراع‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌.

 - در مورد خرید کالاهای‌ مورد مصرف‌ روزانه‌ که‌ در محل‌ نرخ‌ ثابتی‌ از طرف‌ دولت‌ یا مراجع‌ ذیصلاح‌ برای‌ آنها تعیین‌ شده‌ باشد.

 - در مورد خرید کالاهای‌ انحصاری‌ دولتی‌ و سایر کالاهایی‌ که‌ دارای‌ فروشنده‌ انحصاری‌ بوده‌ و برای‌ آنها از طرف‌ دستگاه‌های‌ ذیربط‌ دولتی‌ تعیین‌ نرخ‌ شده‌ باشد.

 - در مورد کرایه‌ حمل‌ و نقل‌ هوایی‌، دریایی‌، هزینه‌ مسافرت‌ و نظایر آن‌ در صورت‌ وجود نرخ‌ ثابت‌ مقطوع‌.

 - در مورد خرید قطعات‌ یدکی‌ برای‌ تعویض‌ یا تکمیل‌ لوازم‌ و تجهیزات‌ و ماشین‌ آلات‌ ثابت‌ و متحرک‌ موجود و همچنین‌ ادوات‌ و ابزار و وسایل‌ اندازه‌گیری‌ دقیق‌ و لوازم‌ آزمایشگاهی‌ علمی‌ و فنی‌ و سمعی‌ و بصری‌ و نظایر آن‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌.

 - در مورد تعمیر ماشین‌ آلات‌ ثابت‌ و متحرک‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌.

 - امور مربوط‌ به‌ چاپ‌ و صحافی‌ به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ انجام‌ خواهد شد. ضمناً در مورد سایر امور مربوط‌ به‌ چاپ‌ و صحافی‌ دستورالعمل‌ واحدی‌ توسط‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالی‌ تهیه‌ و ابلاغ‌ خواهد شد.

 - در مورد خریدهای‌ ارزی‌ با اعلامیه‌ بانک‌ و مدارک‌ ترخیص‌ کالا از گمرک‌.

             ماده‌ 42 -  معاملات‌ از نظر مبلغ‌ به‌ سه‌ دسته‌ جزیی‌، متوسط‌ و عمده‌ به‌ شرح‌ زیر طبقه‌بندی‌ می‌شوند:

 الف‌ - معاملات‌ جزیی‌ معاملاتی‌ است‌ که‌ مبلغ‌ آن‌ از 000/000/10 ریال‌ تجاوز نکند.

 ب‌ - معاملات‌ متوسط‌ معاملاتی‌ است‌ که‌ مبلغ‌ آن‌ از 001/000/10 ریال‌ بیشتر و از 000/000/100 ریال‌ تجاوز نکند.

 ج‌ - معاملات‌ عمده‌ معاملاتی‌ است‌ که‌ مبلغ‌ آن‌ از 001/000/100 ریال‌ بیشتر باشد.

             تبصره‌ 1 -  مبنای‌ نصاب‌ در خرید برای‌ معاملات‌ جزیی‌ و متوسط‌ مبلغ‌ معامله‌ و در مورد معاملات‌ عمده‌ مبلغ‌ برآورد است‌.

             تبصره‌ 2 -  مبنای‌ نصاب‌ در فروش‌ مبلغ‌ تعیین‌ شده‌ از طرف‌ کارشناس‌ منتخب‌ مؤسسه‌ است‌.

             ماده‌ 43 -  مناقصه‌ در معاملات‌ به‌ طرق‌ زیر انجام‌ می‌پذیرد:

 - در مورد معاملات‌ جزیی‌ به‌ کمترین‌ بهای‌ ممکن‌ به‌ تشخیص‌ و مسئولیت‌ کارپرداز (مامور خرید)

 - در مورد معاملات‌ متوسط‌ به‌ کمترین‌ بهای‌ ممکن‌ به‌ تشخیص‌ و مسئولیت‌ کارپرداز (مامور خرید) و مسئول‌ مافوق‌ و تایید رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌.

 - در مورد معاملات‌ عمده‌ با انتشار آگهی‌ مناقصه‌ عمومی‌ و یا ارسال‌ دعوتنامه‌ (مناقصه‌ محدود) به‌ تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌.

             تبصره‌ -  برای‌ معاملات‌ عمده‌ای‌ که‌ از محل‌ اعتبار برنامه‌ تحقیقات‌ مؤسسه‌ انجام‌ می‌پذیرد انتشار آگهی‌ و رعایت‌ تشریفات‌ مناقصه‌ الزامی‌ نیست‌ و معامله‌ می‌تواند صرفاً با تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ انجام‌ شود.

             ماده‌ 44 -  مزایده‌ در معاملات‌ به‌ طرق‌ زیر انجام‌ می‌پذیرد:

 - در مورد معاملات‌ جزیی‌ به‌ بیشترین‌ بهای‌ ممکن‌ به‌ تشخیص‌ و مسئولیت‌ مامور فروش‌.

 - در مورد معاملات‌ متوسط‌ به‌ بالاترین‌ بهای‌ ممکن‌ به‌ تشخیص‌ و مسئولیت‌ مامور فروش‌ و مسئول‌ مافوق‌ و تایید رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌.

 - در مورد معاملات‌ عمده‌ با انتشار آگهی‌ مزایده‌ عمومی‌.

             ماده‌ 45 -  در مواردی‌ که‌ انجام‌ مناقصه‌ یا مزایده‌ براساس‌ گزارش‌ توجیهی‌ واحد مربوط‌ و به‌ تشخیص‌ هیأت‌ی‌ مرکب‌ از معاون‌ اداری‌ و مالی‌، ذیحساب‌ و یک‌ نفر به‌ انتخاب‌ رییس‌ مؤسسه‌ میسر یا به‌ مصحلت‌ نباشد می‌توان‌ معامله‌ را به‌ طرف‌ دیگری‌ انجام‌ داد. در این‌ صورت‌ هیأت‌ مزبور با رعایت‌ صرفه‌ و صلاح‌ مؤسسه‌ نحوه‌ انجام‌ معامله‌ را مشخص‌ می‌نماید و پس‌ از تایید رییس‌ مؤسسه‌ معتبر خواهد بود.

             ماده‌ 46 -  جلسه‌ هیأت‌ موضوع‌ ماده‌ (45) این‌ آیین‌ نامه‌ در هر مورد با دعوت‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ تشکیل‌ می‌شود. کلیه‌ اعضاء مکلف‌ به‌ حضور در جلسات‌ هیأت‌ و ابراز نظر خود نسبت‌ به‌ گزارش‌ توجیهی‌ واحد مربوط‌ در مورد تقاضای‌ ترک‌ تشریفات‌ مناقصه‌ یا مزایده‌ یا ارسال‌ دعوتنامه‌ (مناقصه‌ محدود) و همچنین‌ نحوه‌ انجام‌ معامله‌ مورد نظر هستند، لیکن‌ تصمیمات‌ هیأت‌ با رای‌ اکثریت‌ اعضاء معتبر خواهد بود.

             ماده‌ 47 -  در کلیه‌ معاملات‌ تنظیم‌ قرارداد با گرفتن‌ فاکتور الزامی‌ است‌، مگر در موارد اضطراری‌ و استثنایی‌ که‌ مبادرت‌ به‌ تنظیم‌ صورت‌ مجلس‌ خرید گردیده‌ و به‌ تایید رییس‌ مؤسسه‌ با مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌ می‌رسد.

             ماده‌ 48 -  نحوه‌ انجام‌ معاملات‌ و تشریفات‌ مناقصه‌ و مزایده‌ و سایر مقررات‌ اجرای‌ مواد 43 تا 47 این‌ آیین‌ نامه‌ به‌ موجب‌ دستورالعمل‌ پیوست‌ خواهد بود.

 فصل‌ ششم‌ - نظارت‌ مالی‌

                 ماده‌ 49 -  اعمال‌ نظارت‌ مالی‌ در اجرای‌ مفاد ماده‌ 31 قانون‌ محاسبات‌ عمومی‌ کشور به‌ عهده‌ ذیحساب‌ مؤسسه‌ است‌.

             ماده‌ 50 -  درصورتی‌ که‌ ذیحساب‌ پرداخت‌ وجهی‌ را برخلاف‌ قوانین‌ومقررات‌ومفاد این‌ آیین‌نامه‌ تشخیص‌ دهد مراتب‌ را با ذکر دلایل‌ مربوط‌ کتباً به‌ مقام‌ صادر کننده‌ دستور پرداخت‌، اعلام‌ می‌کند، مقام‌ صادرکننده‌ دستور پس‌ از وصول‌ گزارش‌ ذیحساب‌ چنانچه‌ مسئولیت‌ امر پرداخت‌ را به‌عهده‌ بگیرد و مراتب‌ را کتباً به‌ذیحساب‌ اعلام‌ نماید، ذیحساب‌ مکلف‌است‌ وجه‌ مزبور را پرداخت‌ نماید.

 فصل‌ هفتم‌ - امور حسابداری‌ و حسابرسی‌

                 فصل‌ 51 -  به‌ منظور جلوگیری‌ از تداخل‌ منابع‌ مالی‌ مؤسسه‌ و تفکیک‌ برنامه‌ها و طرح‌هایی‌ که‌ از محل‌ منابع‌ خاصی‌ تامین‌ مالی‌ می‌شوند، حساب‌ مؤسسه‌ به‌ تفکیک‌ منابع‌ مالی‌ تحت‌ عنوان‌ حساب‌ مستقل‌ ثبت‌ و نگهداری‌ می‌شود.

             ماده‌ 52 -  حساب‌های‌ مؤسسه‌ براساس‌ اصول‌، موازین‌ و استانداردهای‌ متداول‌ حسابداری‌ مؤسسه‌ آموزشی‌ و پژوهشی‌ با روش‌ حسابداری‌ نیمه‌ تعهدی‌ (هزینه‌ها برمبنای‌ تعهدی‌ و درآمدها برمبنای‌ نقدی‌) نگهداری‌ می‌شود.

             ماده‌ 53 -  حساب‌های‌ مستقل‌ مؤسسه‌ عبارتند از:

 1 - حساب‌ مستقل‌ وجوه‌ اعتبارات‌ جاری‌

 2 - حساب‌ مستقل‌ وجوه‌ اعتبارات‌ عمرانی‌

 3 - حساب‌ مستقل‌ وجوه‌ اعتبارات‌ اختصاصی‌

 4 - حساب‌ مستقل‌ وجوه‌ هدایا و کمک‌های‌ مردمی‌

 5 - حساب‌ مستقل‌ وجوه‌ سپرده‌

 6 - حساب‌ مستقل‌ وجوه‌ بازنشستگی‌

 7 - سایر حساب‌های‌ مستقل‌ که‌ عنداللزوم‌ به‌ پیشنهاد ذیحساب‌ و موافقت‌ رییس‌ مؤسسه‌ ایجاد خواهد شد.

             ماده‌ 54 -  صورت‌های‌ مالی‌ مؤسسه‌ که‌ هر سال‌ براساس‌ دفاتر و مدارک‌ حسابداری‌ حداکثر تا پایان‌ خرداد ماه‌ سال‌ بعد توسط‌ مؤسسه‌ تنظیم‌ و جهت‌ تصویب‌ به‌ هیأت‌ امناء تسلیم‌ می‌گردد، عبارتند از:

 1 - ترازنامه‌ ترکیبی‌ کلیه‌ حساب‌های‌ مستقل‌

 2 - صورت‌ حساب‌ ترکیبی‌ درآمد و هزینه‌

 3 - صورت‌ ترکیبی‌ تغییرات‌ در حساب‌ مازاد

 4 - صورت‌ عملکرد سالانه‌ بودجه‌ برای‌ حساب‌های‌ مستقل‌ وجوه‌ اعتبارات‌ جاری‌ و عمرانی‌ و اختصاصی‌ و...

             ماده‌ 55 -  مؤسسه‌ مکلف‌ است‌ صورتحساب‌ دریافت‌ و پرداخت‌ هر ماه‌ اعتبارات‌ جاری‌، عمرانی‌، اختصاصی‌ و سایر اعتباراتی‌ که‌ از محل‌ ردیف‌های‌ بودجه‌ کل‌ کشور در اختیار مؤسسه‌ قرار می‌گیرد را حداکثر تا پایان‌ ماه‌ بعد و حساب‌ نهایی‌ هر سال‌ را حداکثر تا پایان‌ خرداد ماه‌ سال‌ بعد تنظیم‌ و پس‌ از گواهی‌ ذیحساب‌، نسخه‌ اول‌ آن‌ را همراه‌ اسناد مدارک‌ مربوط‌ جهت‌ رسیدگی‌ یا حسابرسی‌ در اختیار دیوان‌ محاسبات‌ کشور قرار دهد و نسخه‌ دوم‌ صورتحساب‌های‌ مذکور را بدون‌ اسناد و مدارک‌ به‌ وزارت‌ امور اقتصادی‌ و دارایی‌ ارسال‌ نماید.

             ماده‌ 56 -  نحوة‌ نگهداری‌ حساب‌ حساب‌های‌ مستقل‌ و نمونه‌ اوراق‌، دفاتر، اسناد و مدارک‌ حسابداری‌ و گزارش‌های‌ مالی‌ به‌ موجب‌ دستورالعمل‌ متحدالشکل‌ خواهد بود که‌ توسط‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌عالی‌ تصویب‌ و ابلاغ‌ خواهد گردید.

             تبصره‌ -  مادام‌ که‌ دستورالعمل‌ جدید حسابداری‌ ابلاغ‌ نگردیده‌ سیستم‌ حسابداری‌ مورد عمل‌ معتبر خواهد بود.

 فصل‌ هشتم‌ - اموال‌

                 ماده‌ 57 -  مسئولیت‌ حفظ‌ و حراست‌ اموال‌ منقول‌ به‌ عهده‌ مؤسسه‌ و مسئولیت‌ نگهداری‌ حساب‌ اموال‌ با ذیحساب‌ می‌باشد.

             تبصره‌ -  منظور از اموال‌ منقول‌ مذکور در این‌ فصل‌، اموال‌ منقول‌ غیرمصرفی‌ است‌.

             ماده‌ 58 -  انتقال‌ اموال‌ منقول‌ به‌ مؤسسه‌ غیردولتی‌ ممنوع‌ است‌ و در مورد مؤسسات‌ دولتی‌ موکول‌ به‌ موافقت‌ قبلی‌ هیأت‌ رییسه‌ می‌باشد.

             ماده‌ 59 -  فروش‌ اموال‌ منقول‌ مؤسسه‌ که‌ به‌ تشخیص‌ هیأت‌ی‌ مرکب‌ از معاون‌ اداری‌ و مالی‌، ذیحساب‌ و یک‌ نفر کارشناس‌ خبره‌ و متعهد با انتخاب‌ رییس‌ مؤسسه‌، اسقاط‌ شده‌ یا مازاد بر نیاز است‌، مجاز می‌باشد. وجوه‌ حاصل‌ از فروش‌ اینگونه‌ اموال‌ به‌ حساب‌ جداگانه‌ای‌ منظور و برای‌ خرید اموال‌ منقول‌ مؤسسه‌ به‌ مصرف‌ می‌رسد.

             تبصره‌ -  اموالی‌ منقولی‌ که‌ فروش‌ آنها به‌ موجب‌ قانون‌ ممنوع‌ می‌باشد، از شمول‌ این‌ ماده‌ مستنثنی‌ است‌.

             ماده‌ 60 -  فروش‌ اموال‌ غیرمنقول‌ مازاد بر نیاز مؤسسه‌ به‌ استثنای‌ اموال‌ منقولی‌ که‌ از نفایس‌ ملی‌وآثار وبناهای‌ تاریخی‌ است‌ صرفاً به‌منظور تبدیل‌ به‌احسن‌ با تصویب‌ هیأت‌امناء مجاز می‌باشد.

             تبصره‌ -  ارزیابی‌ و مبنای‌ تعیین‌ قیمت‌ اموال‌ غیرمنقول‌ قابل‌ فروش‌ توسط‌ کارشناس‌ منتخب‌ هیأت‌ امناء صورت‌ می‌گیرد.

             ماده‌ 61 -  مؤسسه‌ می‌تواند پس‌ از تصویب‌ هیأت‌ امناء حق‌ استفاده‌ از اموال‌ غیرمنقول‌ مازاد بر احتیاج‌ خود را به‌ طور موقت‌ و بدون‌ حق‌ تصرف‌ مالکانه‌ واگذار نماید. درآمد حاصلله‌ از این‌ بابت‌ به‌ عنوان‌ درآمد اختصاصی‌ مؤسسه‌ تلقی‌ می‌شود.

             ماده‌ 62 -  نحوه‌ نگهداری‌ اموال‌ و رسیدگی‌ و چگونگی‌ نظارت‌ و تمرکز حساب‌ اموال‌ منقول‌ و غیرمنقول‌ مؤسسه‌ به‌ موجب‌ دستورالعمل‌ مصوب‌ هیأت‌ امناء خواهد بود.

 فصل‌ نهم‌ - متفرقه‌

                 ماده‌ 63 -  دریافت‌ ضمانت‌ نامه‌ بانکی‌ یا سپرده‌ نقدی‌ یا سفته‌ یا چک‌ به‌ عنوان‌ سپرده‌ شرکت‌ در مناقصه‌ و مزایده‌ و یا تضمین‌ حسن‌ انجام‌ معامله‌ به‌ استثنای‌ اجرای‌ طرح‌های‌ عمرانی‌ که‌ تابع‌ مقررات‌ عمومی‌ کشور می‌باشد بلامانع‌ است‌ و در هر صورت‌ با تشخیص‌ رییس‌ مؤسسه‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ ایشان‌ در هر زمان‌ قابل‌ تبدیل‌ به‌ یکدیگر می‌باشد.

             ماده‌ 64 -  در مورد هزینة‌ دعوت‌ها، پذیرایی‌ها و برگزاری‌ مراسم‌ و دادن‌ هدایا و همچنین‌ هزینة‌ مسافرت‌های‌ علمی‌ و ورزشی‌ دانشجویان‌ و اعضای‌ هیأت‌ علمی‌ در داخل‌ یا خارج‌ از کشور در مواردی‌ که‌ تهیه‌ اسناد و مدارک‌ مربوط‌ مقدور نباشد براساس‌ صورتحساب‌های‌ تهیه‌ شده‌ توسط‌ مسئولین‌ مربوط‌ که‌ به‌ تایید رییس‌ یا مقام‌ مجاز از طرف‌ وی‌ می‌رسد قابل‌ احتساب‌ به‌ هزینه‌ است‌.

             ماده‌ 65 -  رییس‌ مؤسسه‌ مکلف‌ است‌ گزارش‌ عملیات‌ انجام‌ شده‌ سالانه‌ را براساس‌ اهداف‌ پیش‌بینی‌ شده‌ در بودجه‌ مصوب‌ به‌ کمیسیون‌های‌ برنامه‌ و بودجه‌ و فرهنگ‌ و آموزش‌عالی‌ ارسال‌ نماید.

             ماده‌ 66 -  موارد پیش‌بینی‌ نشده‌ در این‌ آیین‌ نامه‌ تا تصویب‌ هیأت‌ امناء تابع‌ قوانین‌ و مقررات‌ عمومی‌ کشور خواهد بود.

             این‌ آیین‌ نامه‌ در 66 ماده‌ و 16 تبصره‌ در تاریخ‌ 15/1/1370 به‌ پیشنهاد هیأت‌ امناء به‌ تصویب‌ مشترک‌ وزرای‌ فرهنگ‌ و آموزش‌عالی‌ و بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌ رسیده‌ است‌.

                  دکتر مصطفی‌ معین‌                           دکتر ملک‌ زاده‌

            وزیر فرهنگ‌ و آموزش‌ عالی‌            وزیر بهداشت‌، درمان‌ و آموزش‌ پزشکی‌